O poświadczonym źródłowo rozwoju kaznodziejstwa w Polsce można mówić dopiero odnosząc się do XIII i XIV w. Postępująca wówczas błyskawicznie rozbudowa sieci parafialnej wiązała się z koniecznością docierania do coraz szerszych kręgów wiernych. Wielką rolę odegrały w tym względzie sprowadzone do Polski już przed połową XIII w. zakony dominikanów i franciszkanów, praktykujące zwyczaj głoszenia ludowi kazań w języku narodowym. W środowisku śląskich dominikanów powstał na przełomie XIII i XIV w. zestaw łacińskich kazań Sermones de tempore et de sanctis (Kazania na święta i o świętych) Peregryna z Opola (zm. po 1333), gdzie znalazły się także kazania przeznaczone świętym polskim: Wojciechowi, Stanisławowi i Jadwidze. Dzieło Peregryna zdobyło popularność w całej Europie, oddziaływało także na późniejsze kazania w j. polskim.
Ówcześni kaznodzieje korzystali wprawdzie z łacińskich, przeważnie importowanych zbiorów kazań, lecz już w XIII w. były one wygłaszane w języku ojczystym, o czym świadczą liczne polskie glosy (objaśnienia trudniejszych zwrotów łacińskich) występujące w kodeksach kaznodziejskich z tego okresu. Obyczaj taki potwierdzają także tak zwany exempla (przykłady) - krótkie, anegdotyczne opowiastki o charakterze umoralniającym (na przykład o mękach czekających grzeszników), którymi kaznodzieje ilustrowali swe wywody między innymi po to, aby pobudzić uwagę i wyobraźnię słuchaczy (liczne exempla znajdujemy między innymi w zbiorze Peregryna z Opola).
Schyłek wieku XIII wydał zresztą - całkiem niespodziewanie w świetle zarysowanej ponad praktyki - wybitne dzieło kaznodziejstwa rodzimego, polskiego. Ocalone fragmentarycznie dzięki kopii sporządzonej najpierw XIV w. tak zwany Kazania świętokrzyskie są odpowiednikiem oryginalnego, stojącego na poziomie europejskim kaznodziejstwa artystycznego. "Uczonemu", opartemu na alegorezie wykładowi towarzyszy charakterystyczne dla ówczesnej ars predicandi (sztuki głoszenia kazań) zorganizowanie rytmiczne i brzmieniowe wypowiedzi. Zachowały się urywki pięciu kazań (dziennie św. Michała, dziennie św. Mikołaja, dziennie Bożego Narodzenia, na święto Trzech Króli, na święto Matki Bożej Gromnicznej) i jedno w całości - Kazanie dziennie św. Katarzyny. Misternie skomponowane, oparte na średniowiecznej alegorezie (interpretacji sensów ukrytych) należy ono na pewno do najpiękniejszych kazań staropolskich. Zaczyna je autor od łacińskiego cytatu z biblijnej Pieśni nad Pieśniami, który pełni rolę "tematu" kazania; przytoczone słowa Oblubieńca wzywającego Oblubienicę interpretuje w dalszym ciągu przenośnie, jako wezwanie Chrystusa skierowane do św. Katarzyny, a również do każdej "duszy zbożnej": "Wstań, prawi, pośpiej się, miluczka moja, i pojdzi!" Każde z tych wezwań posiada także sedno alegoryczny: "wstań" - a więc porzuć grzech; "pośpiej się" - wybierz wartości duchowe, a nie doczesne; "i pojdzi" - dąż do osiągnięcia zbawienia. W podobnej konwencji charakteryzowani są adresaci Chrystusowego nawoływania, mianowicie cztery kategorie grzeszników: "siedzący", "śpiący", "leżący" i "umarli": "Siedzący są, jiż się k dobremu obleniają; leżący są, jiż się we złem kochają; śpiący są, jiż się w grzeszech zapieklają; umarli są, jiż w miłości Bożej rozpaczają". Już te króciutkie wyjątki świadczą o doskonałej znajomości średniowiecznych podręczników sztuki kaznodziejskiej, o mistrzostwie anonimowego artysty w operowaniu symboliką liczbową (układy trójkowe i czwórkowe) i wykładem alegorycznym, o jego nieprzeciętnym wyczuciu językowo stylistycznym.
Odmienny charakter posiadają spisane najpierw XV w. tak zwany Kazania gnieźnieńskie, zachowany w łacińskim kodeksie kaznodziejskim cykl dziesięciu kazań polskich przydzielonych dla odbiorcy popularnego, o czym świadczą między innymi charakterystyczne zwroty do słuchaczy ("dziatki miłe") i występujące tu licznie exempla. Ich autorem mógł być Łukasz z Wielkiego Koźmina, znany teolog i kaznodzieja, rektor uniwersytetu krakowskiego.
Na uwagę zasługuje także nawołujące do wzgardy świata i jego uciech polskie Kazanie dziennie Wszech Świętych, zapisane w łacińskim kodeksie teologicznym z połowy XV w. To jest wybitny w swej rzeczowej perswazji i sprawności językowej wykład fragmentu Ewangelii św. Mateusza o Chrystusowych błogosławieństwach.
Wreszcie na sam start XVI stulecia datuje się cykl uczonych kazań maryjnych przypisywanych Janowi z Szamotuł zwanemu Paterkiem (około 1480-1519), występujących w obronie dogmatu o Niepokalanym Poczęciu Maryi, lecz nie stroniących także od dygresji o charakterze apokryficznym (na przykład opis urody Matki Bożej).
Oczywiście poprzez cały ten czas, szczególnie w XV w., powstają liczne zbiory kazań na niedziele i święta w języku łacińskim (Mikołaj z Błonia, Paweł z Zatora, Stanisław ze Skarbimierza, Jakub z Paradyża), obficie glosowane i ubarwiane exemplami o charakterze narracyjno anegdotycznym. Nie wszystkie z nich (między innymi dzieła Jakuba z Paradyża i Mikołaja z Błonia) zyskały znaczący rozgłos na Zachodzie, gdzie ogłoszono je drukiem jeszcze przed rokiem 1500 (należą zatem do tak zwany wydań inkunabułowych - z najwcześniejszego okresu rozwoju sztuki drukarskiej)
- Co znaczy KRASICKI IGNACY (1735-1801):
- Porównanie Warmiński był najwybitniejszym przedstawicielem klasycyzmu w poezji polskiej drugiej połowy XVIII w. Jego majątek pisarski, już ówcześnie uznawany za wzorcowy, cechuje ogromna różnorodność form kaznodziejstwo co znaczy.
- Krzyżówka KU¬NICA KOŁŁˇTAJOWSKA:
- Dlaczego postępowych publicystów, pisarzy i polityków, współpracujących w momencie Sejmu Wielkiego (1788-1792) i insurekcji z Hugonem Kołłątajem - ideowym przywódcą tej nieformalnej ekipy. Mówi się o kaznodziejstwo krzyżówka.
- Co to jest KINO:
- Jak lepiej wojny budową przemysłu filmowego kierowała Polska Partia Robotnicza. Jej członkowie mieli przewagę w organach władzy i w Czołówce nad działaczami Polskiej Partii Socjalistycznej i to oni zadecydowali kaznodziejstwo co to jest.
- Słownik KOMEDIA:
- Kiedy naczelnych gatunków dydaktycznych polskiego oświecenia, znakomicie spełniającym pouczające i wychowawcze funkcje, jakie poezji wyznaczono w programie reform. Wysoka ranga komedii w dużej mierze kaznodziejstwo słownik.
- Czym jest KLASYCYZM POROZBIOROWY:
- Od czego zależy poezji przedmiotu klasycyzmem postanisławowskim, w wyniku walki klasyków z romantykami obarczony został deprecjonującą go legendą pseudoklasycyzmu . Jednak wbrew owej czarnej legendzie moment ten kaznodziejstwo czym jest.
Czym jest kaznodziejstwo znaczenie w Motywy literatura K .
