Miała znaczny wpływ na kształtowanie oblicza polskiego oświecenia i rodzimej kultury tego czasu. Po poślubieniu kuzyna, księcia Adama Kazimierza Czartoryskiego (1761) - człowieka o wszechstronnych zainteresowaniach i uzdolnieniach, znanego erudyty - zaczęła intensywnie nadrabiać braki wykształcenia. Dzięki indywidualnej nauki i rozległym lekturom stała się osobą wysokiego formatu intelektualnego. Zyskała wiedzę o najnowszych tendencjach w poezji. Świetnie orientowała się w malarstwie. Fascynowała ją sztuka zakładania ogrodów. Wielkie znaczenie dla ostatecznego uformowania jej osobowości miały podróże po Europie (Francja, Holandia, Anglia i Szkocja). Księżna Czartoryska z powodzeniem pełniła z mężem mecenasowskie funkcje, inspirująco oddziałując na pisarzy, malarzy, architektów - narzucała sposób myślenia, wartościowania, gust literacki, wzorce zachowania. Interesowała się teatrem, czemu dała słowo organizując słynne "żywe obrazy" z udziałem domowników i gości, a również prywatne sceny dworskie w Puławach i Sieniawie - sztuki na potrzeby tych teatrów pisał między innymi F.D. Kniaźnin. Osobiście zaprojektowała podwarszawską rezydencję w Powązkach, wokół której powstał idylliczny ogród w angielsko chińskim stylu o cechach zbliżonych do rokoka - uroki tego miejsca opiewali między innymi Kniaźnin, Krasicki, Trembecki. W stylu sentymentalnym urządziła z kolei rodową rezydencję w Puławach, otoczoną malowniczym parkiem krajobrazowym, podporządkowanym modelowi ogrodu angielskiego, gdzie przyrodę zachowującą cechy naturalności dopełniły wystylizowane budowle, groty, obeliski, miejsca dumania. Tu wspólnie z księciem Adamem zorganizowała prężny ośrodek kulturowy, inspirowany sentymentalizmem. Po klęsce rozbiorów realizowała w Puławach program "muzeum pamięci". Interesowała się historią, ideą wolności i gromadziła zbiory "pamiątek dawnej chwały". Z jej inicjatywy powstał Domek Gotycki i słynna Świątynia Sybilli, którą opiewały liczne dzieła, między innymi Świątynia Sybilli J.P. Woronicza, Ziemiaństwo polskie K. Koźmiana, Puławy J.U. Niemcewicza.
Dopełnieniem wielostronnej działalności Czartoryskiej były próby pióra w j. polskim i francuskim. Pozostawiła obszerną korespondencję, dziennik utrwalający refleksje z europejskich podróży, Myśli różne o sposobie zakładania ogrodów (1805), krótkie eseje przeznaczone pamiątkom zgromadzonym w Puławach i Pielgrzyma w Dobromilu (1818-1819 i 1821) - poświęcony dla wiejskich dzieci książka idealizujący narodową przeszłość. Po Zgonu męża (1823) księżna przeniosła się z Sieniawy do Puław. Uczestniczyła w życiu kulturalnym i politycznym państwie aż do stworzenia listopadowego.
(Bożena Mazurkowa)
Zobacz także: CZARTORYSKI ADAM KAZIMIERZ, KNIA¬NIN FRANCISZEK DIONIZY, MATKA SPARTANKA, MECENAT, SENTYMENTALIZM, ŚWIˇTYNIA SYBILLI
- Co znaczy CHŁOPI REYMONTA:
- Porównanie napisaniu Ziemi obiecanej przystąpił Władysław Reymont do pisania Chłopów, która to powieść miała przynieść autorowi literacką Nagrodę Nobla. Następne części tej tetralogii o życiu wsi ukazywały się czartoryska izabela (1746-1835) co znaczy.
- Krzyżówka CHUDY LITERAT:
- Dlaczego atmosferze przygotowań do utworzenia Komisji Nauki Narodowej Adam Naruszewicz poddał publicznej ocenie socjalną kondycję ludzi pióra, a również intelektualny i kulturalny poziom szlacheckiej czartoryska izabela (1746-1835) krzyżówka.
- Co to jest CUD MNIEMANY, CZYLI KRAKOWIACY I GÓRALE:
- Jak lepiej Wojciecha Bogusławskiego i muzyką Jana Stefaniego uznaje się za pierwszą narodową operę. Jej premiera odbyła się w Teatrze Narodowym 1 III 1794 r., na krótko przed wybuchem stworzenia czartoryska izabela (1746-1835) co to jest.
- Słownik CZASOPISMA:
- Kiedy ukształtowało się w Polsce regularne czasopiśmiennictwo, dostosowane do różnorodnych potrzeb i upodobań odbiorców. Wydawano gazety ogólnoinformacyjne i ogłoszeniowe, pisma uczone i moralne i czartoryska izabela (1746-1835) słownik.
- Czym jest CZASOPISMA MŁODEJ POLSKI:
- Od czego zależy czasopismem poświęconym raczej problemom sztuki i literatury było warszawskie Życie (1887-1891). Prowadził je Zenon Przesmycki. Z racji na przyzwyczajenia i potrzeby odbiorców utrzymano działy czartoryska izabela (1746-1835) czym jest.
Czym jest czartoryska izabela (1746-1835) znaczenie w Motywy literatura C .
