Autorem tego libretta operowego jest Franciszek Dionizy Kniaźnin. W pierwotnej wersji sztuka powstała najpierw 1786 r. (druga red. 1787). Poeta ukazał w sztuce powodzenie czynu zbrojnego podjętego w imię najświętszych, patriotycznych wartości jako wynik mądrego współdziałania całego społeczeństwa zjednoczonego ideą niepodległości i wolności. Tematem dzieła uczynił rycerskie i obywatelskie cnoty i męstwo starożytnych Spartan, którzy w obliczu niebezpieczeństwa, grożącego ojczyźnie ze strony wojsk tebańskich, gotowi byli do największych poświęceń, z ofiarą życia włącznie. Tytułowa postać, mężna Teona, wywodząca się z królewskiego rodu Heraklidów, jest uosobieniem patriotycznych cnót, obywatelskiej odpowiedzialności, szlachetności i ofiarności i wierności surowym zasadom moralnym i rodzimym obyczajom.
Sztuka ma luźną kompozycję, znacząco odbiegającą od schematu klasycystycznej tragedii. Poeta wyeksponował nie przebieg wydarzeń, ale zespół wartości patronujących partiom słownym i wokalnym. Na uwagę zasługują solowe arie głównych postaci i inne pieśni, przeważnie zamykające poszczególne sceny. Wizerunki bohaterów są silnie skonwencjonalizowane. Odpowiednio z dworskim wyobrażeniem "rycerskości" młodzi ludzie, a nawet dzieci marzą o wojennej sławie, matki i żony z heroicznym spokojem przyjmują wieści o Zgonu swych synów i mężów, a panny pragną obdarzać względami najdzielniejszych rycerzy. Dumie, heroizmowi, maksymalizmowi moralnemu bohaterów towarzyszą w sztuce obawy, niepokój i lęk o losy bliskich i całej ojczyzny.
Obywatelskie i moralne przesłanie utworu dochodzi do głosu w nasyconych liryzmem dialogach, recytatywach, ariach i zbiorowych pieśniach chórów matek, ojców, młodzieńców, kapłanów i przedstawicieli ludu. Niemałe znaczenie dla wzmocnienia patriotycznego i politycznego wydźwięku Matki Spartanki miała oprawa premierowej inscenizacji w Puławach 15 czerwca 1786 r., w okresie zjazdu antykrólewskiej opozycji. Zachwyt i powszechny aplauz wzbudziła pełna egzaltacji i patriotycznego uniesienia gra Izabeli Czartoryskiej, która wystąpiła w tytułowej roli. Oklaskiwano także występy jej synów.
Sztuka nabrała charakteru politycznego, a jednocześnie agitacyjnego w relacji do programu, z jakim występowała Familia i wspierający ją przedstawicie innych rodów magnackich, żądający umocnienia mechanizmu obronnego Rzeczypospolitej i jej suwerenności i niezawisłości politycznej. Prezentowała propagowany poprzez opozycję nowy wzorzec patriotyzmu, zasadzający się na wierności rodzimej tradycji, kultywowaniu "spartańskich" cnót i gotowości do podjęcia zbrojnego czynu w obronie niepodległości ojczyzny.
Dzięki harmonijnemu połączeniu adekwatnie dobranych przedmiotów tworzywa teatralnego i muzyki z sugestywną grą aktorską wątłe pod względem dramaturgicznym libretto Kniaźnina stało się na scenie częścią widowiska o tak wysokiej randze artystycznej, Iż przedstawienie uzyskało szeroki rezonans w całym państwie. Patriotyczny i polityczny wydźwięk puławskiej inscenizacji eksponowały teksty pióra S.Sz. Potockiego (Do Izabeli Czartoryskiej), J.U. Niemcewicza (Do Polek) i S. Trembeckiego (Na reprezentacyją tej opery). Wiersze te akcentowały obywatelskie nastroje panujące w kręgu Familii, a również dokumentowały i utrwalały sławę Kniaźnina jako artysty narodowego i patrioty.
(Bożena Mazurkowa)
Zobacz także: KNIA¬NIN FRANCISZEK DIONIZY, SENTYMENTALIZM
- Co znaczy MESJANIZM SARMACKI I WESPAZJAN KOCHOWSKI:
- Porównanie 1633-1700) - sarmacki piewca niepróżnującego próżnowania - hołdował ideologii szlacheckiej, ziemiańskim wieśnym wczasom i pożytkom . W jego Niepróżnującym próżnowaniu (1674), poetyckiej sylwie matka spartanka co znaczy.
- Krzyżówka MENDEL GDAŃSKI MARII KONOPNICKIEJ:
- Dlaczego szkapa ukazał się Mendel... w dodatku do państwie , chociaż rok przedtem (1889). Stanowił on odpowiedź pisarki na pogrom warszawski, który był dla pokolenia pozytywistów straszną, okropną matka spartanka krzyżówka.
- Co to jest MOTYWY, TEMATY I WˇTKI POLSKIEJ POEZJI BAROKOWEJ:
- Jak lepiej Szarzyńskiego - pisze Andrzej Vincenz we wstępie do antologii Helikon sarmacki - literatura barokowa rozwija się w bujny i niepowstrzymany sposób i już on ma osiągnięcia, których od Kochanowskiego matka spartanka co to jest.
- Słownik MORALNOŚĆ PANI DULSKIEJ ZAPOLSKIEJ:
- Kiedy przeważnie wystawiany i przekładany na obce języki (19) dramat Zapolskiej. Podtytuł utworu: tragifarsa (czy tragikomedia) zwraca uwagę na nową jakość zarówno w zarysowaniu problematyki, jak i w matka spartanka słownik.
- Czym jest MAZUREK DˇBROWSKIEGO:
- Od czego zależy zobacz PIEŚŃ LEGIONÓW POLSKICH WE WŁOSZECH matka spartanka czym jest.
Czym jest matka spartanka znaczenie w Motywy literatura M .
